İspaniyanın Şimali Afrikadakı muxtar şəhəri Seuta son günlər Mərakeşdən şəhərə keçməyə çalışan miqrantların yaratdığı kütləvi axınla gündəmə gəlib. Quru və dəniz yolu ilə keçid cəhdlərinin artmasından sonra İspaniya hökuməti bölgədə təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirib və əlavə qüvvələr yerləşdirib.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, Seutada baş verən son hadisələr şəhərin coğrafi və siyasi statusunu, İspaniya ilə Mərakeş arasındakı uzunmüddətli fikir ayrılıqlarını və əvvəlki illərdə yaşanan miqrasiya böhranlarını yenidən gündəmə gətirib.

Seuta coğrafi baxımdan Şimali Afrikada, Mərakeşin şimal sahilində yerləşir. Şəhər Cəbəllütariq boğazının yaxınlığında yerləşən və İspaniyanın suverenliyi altında olan muxtar şəhərdir.

Mərakeşlə quru sərhədi olan Seuta Aralıq dənizi ilə Atlantik okeanının qovuşduğu strateji əraziyə yaxın yerləşir.

Seuta ilə yanaşı, Mərakeşin şimal-şərqində yerləşən Melilya da İspaniyanın Şimali Afrikadakı muxtar şəhəridir. Hər iki şəhər İspaniyanın siyasi və hüquqi sisteminə daxildir və Avropa İttifaqının Afrika qitəsindəki quru sərhədləri kimi çıxış edir.

Şəhərlərin coğrafi mövqeyi onların həm sərhəd təhlükəsizliyi, həm də miqrasiya baxımından xüsusi əhəmiyyət daşımasına səbəb olub.

Seutanın tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır. Şəhərin strateji mövqeyi finikiyalılar tərəfindən istifadə edilib. Sonrakı dövrlərdə ərazi müxtəlif dövlətlərin və imperiyaların hakimiyyəti altında olub.

XV əsrdə Seuta Portuqaliyanın nəzarətinə keçib. 1580-ci ildə Portuqaliya və İspaniya krallıqlarının birləşməsi nəticəsində şəhər İspaniya hakimiyyətinə daxil olub.

Melilya isə 1497-ci ildə İspaniyanın nəzarətinə keçib.

Bu gün hər iki şəhər İspaniyanın muxtar şəhərləri statusundadır.

Mərakeş isə Seuta və Melilyanın İspaniyaya məxsusluğunu tanımır və hər iki əraziyə iddia edir.

Seuta və Melilyanın statusu İspaniya ilə Mərakeş arasında zaman-zaman diplomatik mübahisələrə səbəb olub.

2020-ci ilin dekabrında Mərakeşin Baş naziri Səəddəddin Əl Osmani Seuta və Melilyanın da Qərbi Səhra kimi Mərakeşə məxsus olduğunu bildirib.

O, əvvəlcə Qərbi Səhra məsələsinin həll edilməsinin Mərakeş üçün prioritet olduğunu, gələcəkdə isə Seuta və Melilya məsələsinin də gündəmə gətiriləcəyini söyləyib.

Açıqlamadan sonra İspaniya Xarici İşlər Nazirliyi Mərakeşin Madriddəki səfirini çağırıb.

İspaniya tərəfi Mərakeşdən ölkənin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməsini gözlədiyini bildirib və Mərakeş hökumətinin açıqlamalarına aydınlıq gətirilməsini istəyib.

Həmin dövrdə İspaniya-Mərakeş münasibətlərinə təsir edən məsələlərdən biri də Qərbi Səhra ilə bağlı mövqe idi.

2020-ci il dekabrın 10-da ABŞ Prezidenti Donald Tramp Mərakeşin Qərbi Səhra üzərində suverenliyini tanıdığını açıqlayıb.

İspaniya və Mərakeş arasında 17 dekabrda keçirilməsi planlaşdırılan hökumətlərarası sammit daha sonra fevral ayına təxirə salınıb. İspaniya hökuməti təxirə salınmanın səbəbi kimi COVID-19 pandemiyasını göstərib.

İspaniya mediasında isə Qərbi Səhra məsələsinin də sammitin təxirə salınmasına təsir edə biləcəyi barədə məlumatlar yayılıb.

Seutanın İspaniya ərazisi olması onu Avropaya keçmək istəyən miqrantlar üçün mühüm istiqamətlərdən birinə çevirib.

Mərakeşdə olan miqrantlar Seutaya həm quru sərhədindən, həm də dəniz yolu ilə keçməyə çalışırlar. Quru sərhədində yüksək hasarlar və təhlükəsizlik sistemləri yerləşdirilib.

Bəzi miqrantlar hasarları aşmağa, digərləri isə Mərakeş sahillərindən Seutaya üzərək çatmağa cəhd edir. Bu cəhdlər müxtəlif illərdə kütləvi xarakter alıb.

2021-ci ildə Seutaya kütləvi miqrant axını baş verib. İki gün ərzində 10 mindən çox insanın şəhərə keçdiyi bildirilib.

Hadisədən sonra İspaniya sərhəd təhlükəsizliyini gücləndirib və Mərakeşlə əməkdaşlıq məsələsi yenidən gündəmə gəlib.

İspaniya hakimiyyəti həmin dövrdə Mərakeşə sərhəd nəzarəti və miqrasiya ilə mübarizə üçün maliyyə yardımı da ayırıb.

2022-ci ildə isə oxşar kütləvi keçid cəhdi Melilyada baş verib.

Sərhəddə yaranan izdiham nəticəsində ən azı 23 miqrantın öldüyü bildirilib. Daha çox insanın dənizdə həyatını itirdiyi də qeyd olunub.

Hadisə miqrantların təhlükəsizliyi və Avropa sərhəd siyasəti ilə bağlı beynəlxalq müzakirələrə səbəb olub.

2026-cı ilin iyulunun sonlarında Seutaya miqrant keçidləri yenidən kəskin şəkildə artıb.

İspaniya hökumətinin məlumatına görə, son günlərdə təxminən 1500 miqrant şəhərə daxil olub. Bununla yanaşı, İspaniya rəsmiləri sərhədi keçməyə cəhd edən insanların sayının daha yüksək ola biləcəyini bildiriblər.

30 iyulda isə 800-dən çox miqrantın Mərakeşin Fenidek sahillərindən Seutaya üzməyə çalışdığı barədə məlumat yayılıb.

Miqrantların bir hissəsinin dalğıc kostyumları və xilasedici jiletlərdən istifadə etdiyi bildirilib.

Dənizdə axtarış-xilasetmə əməliyyatlarına İspaniya dəniz təhlükəsizliyi və xilasetmə xidmətləri, Qırmızı Xaç əməkdaşları və Mülki Qvardiyanın sualtı əməliyyat bölmələri cəlb olunub.

Müxtəlif məlumatlarda ölənlərin sayı fərqli göstərilsə də, hadisələr nəticəsində insanların həyatını itirdiyi və axtarışların davam etdiyi bildirilib.

Keçid cəhdlərinin artmasından sonra İspaniya hökuməti Seutada təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirib.

Bölgəyə hərbi hissələr göndərilib, hava və dəniz dəstəyi artırılıb. Sərhəd sularında patrul xidmətinə əlavə qüvvələr cəlb edilib.

İspaniya Baş naziri Pedro Sançes Mərakeş hakimiyyəti ilə əlaqədə olduqlarını və vəziyyətin nəzarətə alınması üçün tədbirlər görüldüyünü bildirib.

Avropa İttifaqı da İspaniyaya dəstək təklif edib.

Miqrantların sayının artması şəhərdəki qəbul mərkəzlərinin imkanlarına da təsir edib.

Seuta Muxtar Şəhərinin prezidenti Xuan Xesus Vivas vəziyyəti “tam humanitar və sosial fövqəladə vəziyyət” kimi qiymətləndirib və mərkəzi hökumətdən əlavə tədbirlər görülməsini istəyib.

İspaniya hakimiyyəti isə sərhəd təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və miqrant axınının idarə olunması üçün müxtəlif qurumları cəlb edib.

Seutadakı hadisələr İspaniyanın daxili siyasi gündəminə də daxil olub.

Sağçı müxalifət hökumətin sərhəd siyasətini tənqid edib. “Vox” partiyasının lideri Santyaqo Abaskal hadisələri “işğal” adlandırıb və Baş nazir Pedro Sançesin siyasətini tənqid edib.

Xalq Partiyasının lideri Alberto Nunez Feyxoo da hökumətin miqrasiya siyasətini tənqid edən siyasətçilər arasında olub.

İspaniya hökuməti isə Seutaya kütləvi keçidlərin ölkədə sənədsiz miqrantların hüquqi status almasına imkan verən proqramla əlaqəli olmadığını bildirib.

Seutaya miqrant axını Avropanın digər ölkələrində də müzakirələrə səbəb olub.

İtaliyanın Baş naziri Corcia Meloni Seutadan yayılan görüntülərlə bağlı açıqlama verərək, nəzarətsiz qanunsuz miqrasiyanın Avropa sərhədləri üçün təhlükə yaratdığını bildirib.

İtaliyanın Baş nazirinin müavini Matteo Salvini və xarici işlər naziri Antonio Tayaninin də İspaniyanın Şengen zonasındakı mövqeyi və miqrasiya siyasəti ilə bağlı açıqlamaları olub.

Tayaninin açıqlamalarına İspaniyanın xarici İşlər naziri Xose Manuel Albares reaksiya verib və İtaliya səfirini Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıb.

Avropa Komissiyası Seuta məsələsində İspaniyaya dəstək verdiyini açıqlayıb.

Komissiya Mərakeşi miqrasiya, sərhəd idarəçiliyi və insan alverinə qarşı mübarizə sahələrində Aİ üçün əsas tərəfdaşlardan biri kimi qiymətləndirib.

İspaniya da miqrasiya axınının idarə olunması üçün Mərakeşlə əməkdaşlığı davam etdirir.

Mərakeş tərəfinin Seuta və Melilya ilə bağlı ərazi iddiaları isə iki ölkənin münasibətlərində ayrıca məsələ olaraq qalır.

2026-cı ilin iyulunda baş verən son hadisələrin konkret səbəbi ilə bağlı təqdim olunan məlumatlarda yekun izah yoxdur. Lakin məlum olan faktlar Seutanın bir neçə məsələnin kəsişdiyi ərazi olduğunu göstərir.

Şəhər Afrika qitəsində yerləşir, İspaniyanın muxtar ərazisidir və Mərakeşlə quru sərhədinə malikdir. Bu xüsusiyyətlər onu Avropaya keçmək istəyən miqrantlar üçün əsas istiqamətlərdən birinə çevirib.

Eyni zamanda, Seuta və Melilyanın statusu Mərakeş tərəfindən mübahisələndirilir. Bu məsələ əvvəllər də İspaniya ilə Mərakeş arasında diplomatik gərginliyə səbəb olub.

Son kütləvi keçid cəhdləri isə məsələni yenidən Avropanın sərhəd təhlükəsizliyi, miqrasiya siyasəti və İspaniya-Mərakeş münasibətləri çərçivəsində gündəmə gətirib.

Hazırda İspaniya bölgədə təhlükəsizlik tədbirlərini davam etdirir, axtarış-xilasetmə işləri aparılır və Madridlə Rabat arasında əməkdaşlıq davam edir.