Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu gün İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Baş katibi İsmayıl Ould Şeyx Əhmədi qəbul edib.

“Qafqazinfo”nun məlumatına görə, görüşün bu il Azərbaycanın İƏT-ə üzv olmasının 35 ilinə təsadüf etməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Baş katibi ilə görüşü Azərbaycanın İslam dünyası ilə münasibətlərinin strateji əhəmiyyətini, beynəlxalq nüfuzunu və İslam həmrəyliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi siyasətin ardıcıllığını bir daha nümayiş etdirir. Görüş zamanı səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın yalnız regional proseslərdə deyil, həm də İslam dünyasının ortaq maraqlarının qorunmasında, mədəni-dini irsin yaşadılmasında və beynəlxalq dialoqun inkişafında mühüm rol oynadığını təsdiqləyir.

İƏT Baş katibinin Ümummilli Lider Heydər Əliyevin xatirəsini böyük ehtiramla yad etməsi bu münasibətlərin möhkəm tarixi təməllərə söykəndiyini göstərir.

Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra üzv olduğu ilk beynəlxalq təşkilatlardan biri məhz İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı olub. Artıq 35 ildir ki, Azərbaycan İƏT-ə üzvdür. Bu fakt ölkəmizin müstəqilliyinin ilk illərindən etibarən İslam dünyası ilə əməkdaşlığa xüsusi əhəmiyyət verdiyini göstərir.

Baş katibin Azərbaycanın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam bərpa etməsini tarixi hadisə kimi qiymətləndirməsi və ölkəmizi təbrik etməsi də diqqətəlayiq məqamlardandır. İƏT Ermənistanın Azərbaycana qarşı təxminən 30 il davam edən işğalçılıq siyasəti dövründə ölkəmizin ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib, işğalı qətiyyətlə pisləyən çoxsaylı qətnamə və bəyanatlar qəbul edib. Təşkilat çərçivəsində Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü ilə bağlı Təmas Qrupu da yaradılmışdı. Münaqişənin həllindən sonra həmin qrupun fəaliyyətinə ehtiyac qalmayıb.

Beləliklə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasının İƏT rəhbərliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsi ölkəmizin haqlı mövqeyinə verilən siyasi dəstəyin davamı kimi dəyərləndirilə bilər. Bu yanaşma eyni zamanda, beynəlxalq hüququn prinsiplərinin, dövlətlərin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasının İslam dünyası üçün də mühüm əhəmiyyət daşıdığını göstərir.

Görüşün əsas istiqamətlərindən biri də Cənubi Qafqazda davamlı sülhün və sabitliyin təmin olunması məsələsidir.

İƏT rəhbərliyinin Prezident İlham Əliyevin bu istiqamətdə göstərdiyi şəxsi səyləri və atdığı strateji addımları dəstəkləməsi Azərbaycanın regionda sülh gündəliyinin təşviqindəki rolunun beynəlxalq səviyyədə əhəmiyyətini göstərir.

Azərbaycan postmünaqişə dövründə regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi, kommunikasiyaların açılması və uzunmüddətli sabitliyin təmin olunması istiqamətində ardıcıl mövqe nümayiş etdirir. Bu baxımdan, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Azərbaycan Prezidentinin səylərinə verdiyi dəstək regional sülhün beynəlxalq əməkdaşlıq vasitəsilə möhkəmləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir.

Digər tərəfdən, Azərbaycanın İslam dünyasında artan nüfuzu ölkəmizə qarşı yönələn qarayaxma kampaniyaları və dezinformasiyalarla mübarizədə də birgə fəaliyyətin vacibliyini gündəmə gətirir. İslam dünyasının üzv dövlətlərinin bu kimi hallara qarşı koordinasiyalı mövqe nümayiş etdirməsi həm ayrı-ayrı ölkələrin maraqlarının qorunması, həm də İslam dünyası haqqında həqiqətə uyğun olmayan təsəvvürlərin qarşısının alınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın İslam dünyasında fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri isə dünyəvi dövlətçilik prinsiplərini qorumaqla yanaşı, İslamın mənəvi və humanist dəyərlərinə sadiqliyini nümayiş etdirməsidir.

Ölkəmiz dini-mədəni irsin qorunmasını, tolerantlıq ənənələrinin yaşadılmasını və müxtəlif sivilizasiyalar arasında dialoqun inkişafını dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib.

Azərbaycanın təcrübəsi göstərir ki, müasir dövlətçilik, dünyəvilik və dini-mədəni dəyərlərə hörmət bir-birinə zidd anlayışlar deyil. Əksinə, bu prinsiplərin uzlaşdırılması cəmiyyətin inkişafına, mədəni müxtəlifliyin qorunmasına və beynəlxalq əməkdaşlığın genişlənməsinə xidmət edir. Ölkəmizin İslam dünyası ilə əlaqələrində də bu yanaşma mühüm yer tutur.

Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu bu siyasətin beynəlxalq miqyasda həyata keçirilən mühüm nümunələrindəndir. Forum müxtəlif dinlərin və mədəniyyətlərin nümayəndələrini bir araya gətirərək qarşılıqlı anlaşmanın, dialoqun və əməkdaşlığın inkişafına töhfə verir. İƏT tərəfindən bu təşəbbüsün dəstəklənməsi Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsindəki fəaliyyətinin təşkilat üçün də əhəmiyyətini təsdiqləyir.

Azərbaycanın İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsinə verdiyi töhfələr təkcə siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır. Ölkəmiz İslam mədəni irsinin qorunması, dini abidələrin bərpası, gənclər arasında əməkdaşlığın inkişafı və İslamofobiyaya qarşı beynəlxalq mübarizənin təşviqi istiqamətində də ardıcıl fəaliyyət göstərir.

İslam mədəni irsinin qorunması Azərbaycanın prioritetlərindəndir.

İslam həmrəyliyindən danışarkən Azərbaycanın dini-mədəni abidələrin qorunması istiqamətində gördüyü işləri xüsusi qeyd etmək lazımdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə erməni işğalı dövründə dağıdılmış və zərər vurulmuş məscidlərin bərpası bu fəaliyyətin mühüm istiqamətlərindəndir. Həmin ərazilərdə tarixi və dini abidələrin yenidən qurulması Azərbaycanın öz mədəni irsinə sahib çıxmasının, tarixi yaddaşın qorunmasına verdiyi önəmin göstəricisidir.

Bu məsələ yalnız ölkə daxilində görülən işlərlə məhdudlaşmır. Heydər Əliyev Fondunun xətti ilə xarici ölkələrdə də dini və mədəni abidələrin bərpası, qorunması istiqamətində layihələr həyata keçirilib. Bu təşəbbüslər Azərbaycanın İslam mədəni irsinin ümumbəşəri dəyər kimi qorunmasına verdiyi töhfəni nümayiş etdirir.

İƏT-in də işğaldan azad edilmiş ərazilərdə dini-mədəni abidələrin dağıdılması faktlarının araşdırılmasına diqqət ayırması bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Təşkilatın Müstəqil Daimi İnsan Hüquqları Komissiyasının nümayəndə heyətləri 2021-ci ilin sentyabrında və 2023-cü ilin sentyabrında Ağdam və Füzuli rayonlarında, eləcə də Gəncə şəhərində faktaraşdırıcı missiyalar həyata keçiriblər. Missiyaların məqsədləri sırasında Ermənistan tərəfindən dini-mədəni abidələrin və azərbaycanlılara məxsus qəbiristanlıqların dağıdılması faktlarının yerində araşdırılması, həmçinin işğal və raket hücumları nəticəsində zərər çəkmiş azərbaycanlılarla bağlı məlumatların toplanması olub.

Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan İslam irsinin qorunmasını yalnız milli məsələ kimi deyil, beynəlxalq əhəmiyyət daşıyan mədəni və mənəvi vəzifə kimi qiymətləndirir.

İslam həmrəyliyi siyasətinin konkret nəticələri

2017-ci ilin Azərbaycanda Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə “İslam Həmrəyliyi İli” elan edilməsi bu istiqamətdə həyata keçirilən siyasətin mühüm mərhələlərindən biri olub.

Həmin ilin may ayında Bakıda IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının təşkili isə İslam ölkələrinin idman, mədəniyyət və dostluq müstəvisində bir araya gəlməsinə şərait yaradıb.

Bundan başqa, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə 2004-cü ildə İslam Əməkdaşlığı Gənclər Forumu və onun Avrasiya Regional Mərkəzi yaradılıb. Bu təşəbbüs İslam ölkələrinin gəncləri arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, onların ictimai və beynəlxalq proseslərdə iştirakının artırılması baxımından əhəmiyyətlidir. 2023-cü ildə Bakıda İƏT Əmək Mərkəzinin təsis edilməsi də təşkilat çərçivəsində institusional əməkdaşlığın inkişafına yönələn addımlardandır.

Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasına sədrliyi dövründə də İslam dünyası ilə beynəlxalq təşkilatlar arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsinə xüsusi diqqət ayırıb. 28 oktyabr 2013-cü ildə Azərbaycanın təşəbbüsü ilə BMT tarixində ilk dəfə “Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı arasında tərəfdaşlıq əlaqələrinin gücləndirilməsi” mövzusunda yüksək səviyyəli iclas keçirilib. Bu hadisə Azərbaycanın İslam dünyasının maraqlarını qlobal beynəlxalq platformalarda gündəmə gətirmək istiqamətindəki fəaliyyətinin mühüm nümunəsidir.

İslamofobiya ilə mübarizə də Azərbaycanın beynəlxalq gündəliyə töhfə verdiyi əsas istiqamətlərdəndir. Prezident İlham Əliyevin himayəsi altında 2023-cü ildən etibarən ölkəmizdə bu mövzuya həsr olunmuş beynəlxalq konfransların təşkili İslam dininə və müsəlmanlara qarşı ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılması, dini dözümlülüyün və qarşılıqlı hörmətin təşviqi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın bu sahədəki fəaliyyəti onu göstərir ki, ölkəmiz İslam həmrəyliyini yalnız siyasi münasibətlər çərçivəsində deyil, həm də humanitar əməkdaşlıq, mədəniyyət, təhsil, gənclər siyasəti və dinlərarası dialoq müstəvisində inkişaf etdirməyə çalışır.

Azərbaycanın İƏT çərçivəsində artan rolu

Azərbaycanın İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə əlaqələrinin inkişafında qarşıdakı illərdə də mühüm mərhələlər gözlənilir. Şuşa şəhərinin İƏT tərəfindən 2026-cı il üzrə turizm paytaxtı seçilməsi ölkəmizin mədəni və turizm potensialının İslam dünyasında tanıdılması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu seçim Şuşanın tarixi-mədəni irsinin, bərpa olunan şəhər mühitinin və turizm imkanlarının daha geniş auditoriyaya təqdim edilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.

2026-cı ilin iyununda Bakıda İƏT-ə üzv dövlətlərin Parlament İttifaqının Konfransının 20-ci sessiyasının keçirilməsi də Azərbaycanın təşkilat daxilindəki mövqeyinin və beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etmək imkanlarının göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Qarşıdakı dövr üçün nəzərdə tutulan tədbirlər sırasında 2027-ci il iyunun 1-2-də Azərbaycanda İƏT İnformasiya Nazirləri Konfransının 13-cü sessiyasının keçirilməsi, həmin il iyunun 23-24-də isə İslam Zirvə Konfransının 16-cı sessiyasına ev sahibliyi edilməsi xüsusi yer tutur.

Planlaşdırıldığı kimi həyata keçirildiyi təqdirdə, bu tədbirlər Azərbaycanın İslam dünyası ilə siyasi və informasiya sahəsində əməkdaşlığının genişlənməsinə, ortaq məsələlərin müzakirəsinə və təşkilatın gündəliyində mühüm qərarların qəbuluna töhfə verəcək. Azərbaycan həmçinin İslam Zirvə Konfransının 16-cı sessiyası çərçivəsində İƏT-də sədrliyi öz üzərinə götürəcək.

Bu tədbirlər Azərbaycanın İƏT daxilində yalnız üzv dövlət kimi iştirak etmədiyini, həm də təşkilatın fəaliyyətinə təşəbbüslərlə töhfə verən, müxtəlif istiqamətlərdə əməkdaşlığın inkişafına şərait yaradan ölkələrdən biri olduğunu göstərir.

Prezident İlham Əliyevin İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Baş katibi ilə görüşü Azərbaycanın İslam dünyasında mövqeyinin, təşkilatla münasibətlərinin və həmrəylik siyasətinin bir daha diqqət mərkəzinə gəlməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Görüşdə Azərbaycanın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpasının tarixi hadisə kimi qiymətləndirilməsi, Heydər Əliyevin xidmətlərinin xüsusi vurğulanması və Cənubi Qafqazda sülhün təmin olunması istiqamətində Prezident İlham Əliyevin səylərinə dəstəyin ifadə edilməsi ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini əks etdirir.

Azərbaycanın təcrübəsi göstərir ki, İslam həmrəyliyi siyasi bəyanatlardan daha geniş məna daşıyır. Bu anlayış ortaq tarixi və mədəni irsin qorunmasını, üzv dövlətlərin suverenliyinə hörməti, dini ayrı-seçkiliyə qarşı mübarizəni, gənclər arasında əlaqələrin gücləndirilməsini və sivilizasiyalararası dialoqun inkişafını özündə birləşdirir.

Ölkəmiz dünyəvi dövlətçilik modelini qorumaqla İslamın mənəvi dəyərlərinə sadiqliyini nümayiş etdirir, eyni zamanda beynəlxalq əməkdaşlıq və dialoq üçün platformalar yaradır.

İƏT çərçivəsində həyata keçirilən təşəbbüslər, mədəni irsin qorunması istiqamətində görülən işlər və qarşıdakı beynəlxalq tədbirlər Azərbaycanın bu siyasəti davam etdirmək niyyətini göstərir.

Bütün bunlar Azərbaycanın həm İslam dünyasında, həm də daha geniş beynəlxalq müstəvidə etibarlı tərəfdaş, təşəbbüskar dövlət və İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsinə töhfə verən mühüm aktor kimi çıxış etdiyini deməyə əsas verir.

Nigar Süleyman