Azərbaycan və İordaniya arasında tərəfdaşlığın inkişafı hər iki ölkənin xarici siyasətində prioritet istiqamətlərdən biri olaraq qalır. Bu gün Bakı və Əmman ikitərəfli əməkdaşlığı keyfiyyətcə yeni mərhələyə çıxararaq əldə olunmuş razılaşmaların praktik icrasına keçir. Qarşılıqlı fəaliyyətin genişlənməsi, birgə layihələrin həyata keçirilməsi və biznes əlaqələrinin gücləndirilməsi tərəfdaşlığın yeni gündəliyini formalaşdırır. Bu gündəliyin icra mexanizmləri və yaxın illər üçün prioritet hədəflər barədə ölkəmizin İordaniyadakı səfiri Şahin Abdullayev danışıb.

“Qafqazinfo” 1news.az-a istinadən səfirlə müsahibəni təqdim edir:

– İsrail/ABŞ ilə İran arasında baş verən münaqişə fonunda İordaniya da zərər çəkən ölkələrdən biridir. Ölkədə hazırkı təhlükəsizlik vəziyyəti necə qiymətləndirilir?

– Hərbi əməliyyatlar qısa müddət ərzində Yaxın Şərq regionunda təhlükəsizlik mühitini sürətlə və köklü şəkildə dəyişib. Bu proses onsuz da həssas olan regional balansın pozulması ilə müşayiət olunub. Baş verən eskalasiya nəticəsində hərbi-siyasi gərginlik əhəmiyyətli dərəcədə artıb, təhlükəsizlik riskləri geniş coğrafiyanı əhatə edərək çoxşaxəli xarakter alıb. İordaniya da bu qarşıdurmanın birbaşa təsir zonasına daxil olub. Rəsmi məlumatlara görə, fevralın 28-dən etibarən ölkəyə 281 hücum edilib, 495 ballistik raket və pilotsuz uçuş aparatı Krallığın Silahlı Qüvvələri tərəfindən zərərsizləşdirilib. Hücumlar nəticəsində ümumilikdə 29 mülki şəxs müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb.

– Hazırda İordaniyada neçə Azərbaycan vətəndaşı yaşayır və münaqişənin gərgin mərhələsində onların təhlükəsizliyi üçün hansı tədbirlər görülüb?

– Səfirlikdə olan məlumata görə, hazırda İordaniyada 118 Azərbaycan vətəndaşı yaşayır. Onların əksəriyyəti Krallıq ərazisində daimi yaşayan soydaşlarımızdır. Səfirlik bütün vətəndaşlarla əlaqəni davamlı saxlayır. Hərbi eskalasiyanın ilk günündən etibarən, Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin tapşırıq və göstərişlərinə uyğun olaraq səfirlik gücləndirilmiş rejimdə fəaliyyət göstərib və vətəndaşlara dəstək tədbirləri həyata keçirilib. “Qaynar xətt” yaradılıb, soydaşlarımızın yerləşdiyi məkan və yaşayış şəraiti barədə məlumatlar toplanıb. Eyni zamanda vətəndaşlara İordaniyanın rəsmi qurumlarının təhlükəsizliklə bağlı göstərişləri çatdırılıb – naməlum əşyalara və raket qalıqlarına yaxınlaşmamaq, belə hallar aşkar edildikdə dərhal hüquq-mühafizə orqanlarına məlumat vermək, yalnız rəsmi mənbələrə istinad etmək və dezinformasiyanın yayılmasından çəkinmək tövsiyə olunub. Münaqişə başlayandan bəri səfirliyə evakuasiya ilə bağlı heç bir müraciət daxil olmayıb.

– Bu ilin yanvar ayında Prezident İlham Əliyev Azərbaycan və İordaniya hökumətləri arasında elm və təhsil, mədəniyyət və incəsənət, gənclər və idman, arxeologiya, səhiyyə və media sahələrində 2025-2027-ci illər üçün əməkdaşlıq üzrə İcra Proqramının təsdiq edilməsi haqqında fərman imzalayıb. Bu proqram ötən il noyabrın 27-də Bakıda ikitərəfli ticarət, iqtisadi və texniki əməkdaşlıq üzrə hökumətlərarası komissiyanın 4-cü iclasından sonra imzalanıb. Bu sənədin həyata keçirilməsinin əsas mərhələləri hansılardır?

– Azərbaycan və İordaniya arasında 2025-2027-ci illər üçün İcra Proqramı ikitərəfli münasibətlərin keyfiyyətcə yeni səviyyəyə keçidini və bu istiqamətdə konkret addımları müəyyən edən sənəddir. Proqram əsasən əməkdaşlığın əsaslarını sistemləşdirir və onu konkret, ölçülə bilən nəticələrə yönəldir. Elm və təhsil, mədəniyyət və incəsənət, gənclər siyasəti, idman, arxeologiya, səhiyyə və media kimi geniş sahələri əhatə edən sənəd təkcə siyasi və iqtisadi sahələrdə deyil, həm də humanitar və sosial sahələrdə əlaqələrin dərinləşdirilməsini nəzərdə tutur.

İcra mexanizmlərinə gəldikdə, proqram mərhələli yanaşmaya əsaslanır. Proqram hər il üçün konkret fəaliyyət planlarının hazırlanmasını, müvafiq qurumlar arasında koordinasiyanın gücləndirilməsini və birgə işçi qruplarının yaradılmasını tələb edir. Bu, müqavilələrin praktikada həyata keçirilməsini təmin edir və onların yalnız kağız üzərində qalmasının qarşısını alır. Eyni zamanda, proqram əldə edilmiş nəticələrin davamlılığını təmin edən müntəzəm monitorinq və qiymətləndirmə mexanizmlərini də əhatə edir.

Onu da qeyd etmək istərdim ki, bu proqram tərəflər arasında uzunmüddətli yol xəritəsinin təməlini qoyur və müxtəlif sahələrdə dərin tərəfdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün şərait yaradır. Xüsusilə, insan kapitalının inkişafı, akademik mübadilələr və genişlənmiş mədəniyyətlərarası dialoq gələcək əməkdaşlığın davamlı təməlini gücləndirən vacib komponentlərdir.

– Hökumətlərarası komissiyanın dördüncü iclasından sonra ticarət, iqtisadi, gömrük, turizm və digər sahələrdə də bir sıra sazişlər imzalandı. 2026-cı il üçün əsas prioritetlər və hədəflər nələrdir?

– 2026-cı il üçün əsas prioritetlər, ilk növbədə, artıq əldə edilmiş razılaşmaların praktiki həyata keçirilməsinə yönəlib. Hesab edirik ki, ötən il yaradılmış geniş hüquqi çərçivə artıq konkret iqtisadi nəticələrə çevrilməlidir. Bu baxımdan, gömrük əməkdaşlığının həyata keçirilməsi, turizm sektorunda birgə reklam kampaniyalarının aparılması və kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri arasında əlaqələrin qurulması əsas sahələrdir.

Eyni zamanda, tərəflərin müzakirə etdiyi layihələr portfeli, xüsusən də enerji, əczaçılıq, rəqəmsallaşdırma, nəqliyyat logistikası və investisiya sahələri 2026-cı il gündəliyində mühüm yer tutur. Bu sahələr həm Azərbaycanın iqtisadi şaxələndirmə strategiyası, həm də İordaniyanın regional iqtisadi mərkəz kimi güclənməsi ilə uyğun gəlir. Bundan əlavə, yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlərin və biznes forumlarının təşkili də əməkdaşlığın dinamikasını qorumaq üçün vacibdir.

Bundan əlavə, tərəflər özəl sektorun daha fəal iştirakına xüsusi diqqət yetirirlər. 2026-cı ildə əsas məqsədlərə hökumət təşəbbüslərinin biznes maraqları ilə uyğunlaşdırılması, investisiya təşviqi mexanizmlərinin hazırlanması və birgə layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün yeni alətlərin işə salınması daxil olacaq.

– 27 noyabr 2025-ci ildə imzalanmış və 2 fevral 2026-cı ildə Azərbaycan Parlamenti tərəfindən təsdiqlənmiş Gömrük Əməkdaşlıq Sazişi ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi üçün əsas vasitə hesab olunur. İordaniyanın Sənaye, Ticarət və Təchizat naziri Yarub Əl-Qudanın qeyd etdiyi kimi, ölkə Azərbaycanı MDB ölkələri ilə ticarətin genişləndirilməsi üçün strateji əhəmiyyətli bir mərkəz kimi görür. Bu saziş ixracın inkişafı və tranzit potensialının genişləndirilməsi baxımından Azərbaycan üçün hansı konkret üstünlüklər yaradır?

– Gömrük Əməkdaşlığı Sazişi Azərbaycan üçün bir sıra mühüm strateji üstünlüklər yaradır. İlk növbədə, bu sənəd ticarət əməliyyatlarını sadələşdirmək və şəffaflığı artırmaqla ixrac imkanlarının genişlənməsinə birbaşa töhfə verir. Gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi əməliyyat xərclərini azaldır və Azərbaycan məhsullarının İordaniya bazarına, İordaniya vasitəsilə isə Yaxın Şərq və Şimali Afrikadakı digər bazarlara çıxışını asanlaşdırır.

Bundan əlavə, İordaniyanın Azərbaycanı MDB-yə çıxış üçün strateji mərkəz kimi görməsi ölkəmizin tranzit və logistika potensialının artan əhəmiyyətini təsdiqləyir. Orta Dəhliz (TransXəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) çərçivəsində inkişaf etdirilən müasir infrastrukturdan istifadə edən Azərbaycan İordaniya biznesini yeni bazarlara açır. Bu da öz növbəsində Azərbaycana İordaniyanın Yaxın Şərqdəki geniş ticarət şəbəkəsindən qarşılıqlı faydalanmağa imkan verir. Beləliklə, bu saziş təkcə ikitərəfli ticarətin deyil, həm də daha geniş regional iqtisadi inteqrasiyanın stimullaşdırılması üçün mühüm vasitə kimi xidmət edir.

Eyni zamanda, sazişin informasiya mübadiləsi, texniki əməkdaşlıq və risklərin idarə edilməsi mexanizmləri qanunsuz ticarətə qarşı mübarizəni gücləndirir və ümumi ticarət mühitinin etibarlılığını artırır. Uzunmüddətli perspektivdə bu, investorlar üçün daha cəlbedici və proqnozlaşdırıla bilən mühit yaradır.

– Tərəflərin birgə əczaçılıq müəssisəsi yaratmaq imkanını nəzərdən keçirdiyi barədə məlumat var idi. Bu istiqamətdə danışıqlar hansı mərhələdədir?

– Əczaçılıq sektorunda birgə müəssisənin yaradılması ilə bağlı danışıqlar hazırda ekspert səviyyəsində aktiv mərhələdədir. Bu layihə ölkələrimizin qarşılıqlı iqtisadi maraqlarına və bir-birini tamamlayan imkanlarına əsaslanır. Azərbaycanın sənaye və investisiya potensialı, İordaniyanın əczaçılıq sektorundakı geniş təcrübəsi ilə birləşərək, bu sahədə uğurlu əməkdaşlıq üçün münbit zəmin yaradır.

Tərəflər hazırda layihənin texniki-iqtisadi əsaslandırılması üzərində işləyir, istehsal variantlarını müəyyənləşdirir və potensial bazarları qiymətləndirir. Mövcud impuls və siyasi dəstək nəzərə alınmaqla, yaxın gələcəkdə, yəni bu ilin ikinci yarısında konkret qərarların qəbul edilməsi və müvafiq müqavilələrin imzalanması tamamilə mümkün görünür. Bu layihənin həyata keçirilməsi iki ölkə arasında sənaye əməkdaşlığını gücləndirməklə yanaşı, regionda əczaçılıq məhsullarının istehsalı və təchizatı üçün yeni imkanlar açacaq.

Bundan əlavə, bu əməkdaşlıq formatının yaradılması texnologiya transferi, kadr hazırlığı və innovativ istehsal standartlarının tətbiqi üçün çox vacibdir. Bu, hər iki ölkənin səhiyyə sistemlərinin dayanıqlığını gücləndirməklə yanaşı, ixrac yönümlü istehsalın inkişafına və regional bazarlarda rəqabət qabiliyyətinin artmasına da töhfə verəcək.