Bakı Dövlət Universitetinin müəllimi Ayşən Aslan-Məmmədlinin “Azərbaycanın xarici siyasətində Türk dünyası strateji prioritet kimi” adlı analitik məqaləsi ABŞ-də fəaliyyət göstərən müstəqil beynəlxalq xəbər və analitik platforma olan “Eurasia Review”da dərc edilib. 

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, məqalədə Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra yürütdüyü xarici siyasət kursunda türk dünyasının mərkəzi strateji mövqeyə malik olmasından bəhs olunur.

Bildirilir ki, ortaq tarixi irs, dil yaxınlığı və mədəni bağlar bu siyasətin normativ əsasını təşkil etsə də, müasir geosiyasi, iqtisadi, enerji və nəqliyyat məsələləri onun əhatə dairəsini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib. Son illərdə Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanın çoxtərəfli diplomatiyasında yeni mərhələ açıb və ölkənin regional inteqrasiyanın inkişafındakı rolunu möhkəmləndirib.

Müəllif Azərbaycan rəhbərliyinin türk dövlətləri arasında həmrəyliyin strateji əhəmiyyətini daim ön plana çıxardığını qeyd edir: “Prezident İlham Əliyev dəfələrlə türk dünyasını Azərbaycanın əsas ailəsi kimi xarakterizə edərək, “Bizim başqa ailəmiz yoxdur. Bizim ailəmiz Türk dünyasıdır” fikrini ifadə edib. Bu mövqe yalnız siyasi bir bəyanat deyil, Azərbaycanın xarici siyasəti vasitəsilə ardıcıl şəkildə həyata keçirilən uzunmüddətli strateji istiqaməti əks etdirir. Buna uyğun olaraq, siyasi dialoqun gücləndirilməsi, institusional əməkdaşlığın genişləndirilməsi və türk dövlətləri arasında regional həmrəyliyin təşviqi Azərbaycanın diplomatik gündəliyinin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilib.

Azərbaycan Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və digər türk dövlətləri ilə siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq, nəqliyyat və humanitar məsələlər daxil olmaqla, geniş sahələr üzrə hərtərəfli ikitərəfli tərəfdaşlıq qurub. Çoxtərəfli səviyyədə Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatının, Türk Dövlətləri Parlament Assambleyasının (TÜRKPA) və Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun fəaliyyətinə fəal töhfə verir. Bu qurumlar vasitəsilə Azərbaycan ortaq təşəbbüslərin qəbul edilməsini dəstəkləyir, ortaq maraqlar və qarşılıqlı fayda əsasında daha dərin regional inteqrasiyanı təşviq edir”.

Məqalədə Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində institusional inkişafın əsas tərəfdarlarından biri kimi çıxış etdiyi də vurğulanır: “Ölkə Orta Dəhlizin gücləndirilməsinə, rəqəmsal transformasiyanın inkişaf etdirilməsinə, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsinə, nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsinə və enerji əməkdaşlığının artırılmasına yönəlmiş təşəbbüsləri fəal şəkildə irəli sürüb. Mərkəzi Asiyanı Xəzər dənizi vasitəsilə Türkiyə və Avropa bazarları ilə birləşdirən nəqliyyat və logistika infrastrukturunun inkişafı bu inteqrasiya prosesinin ən əyani nəticələrindən birinə çevrilib. Bu təşəbbüslər Azərbaycanın regional əlaqələndirmə və iqtisadi əməkdaşlığın əsas hərəkətverici qüvvəsi kimi rolunu daha da möhkəmləndirir”.

2020-ci il Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasının yalnız ölkənin müasir tarixində həlledici an deyil, həm də türk dövlətləri arasında əməkdaşlıq üçün əhəmiyyətli bir hadisə olduğu bildirilir. Qeyd olunub ki, bu dövrdə bir sıra türk dövlətlərinin ifadə etdiyi siyasi dəstək qarşılıqlı etimadı və strateji həmrəyliyi gücləndirib. Münaqişədən sonrakı mühitdə regional əlaqələndirmə təşəbbüslərinə, xüsusilə türk dünyası boyunca iqtisadi və nəqliyyat əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün mühüm mexanizmlər hesab edilən Zəngəzur dəhlizi və Orta Dəhlizə daha böyük diqqət ayrılıb. Nəticə etibarilə, münaqişədən sonra yaranmış olan yeni geosiyasi reallıqlar türk dövlətləri arasında regional inteqrasiyanın gücləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradıb.

Coğrafi mövqeyinə və yaxşı inkişaf etmiş enerji və nəqliyyat infrastrukturuna görə Azərbaycan Türkiyəni Mərkəzi Asiyanın türk dövlətləri ilə birləşdirməkdə mühüm mövqeyə malikdir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu kimi strateji infrastruktur layihələri türk regionu boyunca iqtisadi qarşılıqlı əlaqəni və logistik bağlantını əhəmiyyətli dərəcədə artırmağa nail olub. Nəticədə, Azərbaycan təhlükəsiz, diversifikasiya olunmuş və dayanıqlı regional nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına töhfə verərək Şərqlə Qərbi birləşdirən əvəzolunmaz geostrateji körpü kimi mövqeyini möhkəmləndirib.

Sonda müəllif türk dünyasının Azərbaycanın müasir xarici siyasətinin əsas strateji sütunlarından birini təşkil etdiyini vurğulayır: “Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında bu istiqamət həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli diplomatik əlaqələr vasitəsilə ardıcıl şəkildə həyata keçirilib. Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində institusional əməkdaşlığın təşviqində, regional inteqrasiya təşəbbüslərinin dəstəklənməsində və türk ölkələri arasında əlaqələndirmənin asanlaşdırılmasında fəal rol oynayır. Bundan əlavə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra yaranan geosiyasi reallıqlar türk dünyası boyunca siyasi, iqtisadi və nəqliyyat əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaradıb. Bu kontekstdə Azərbaycan Türkiyə ilə Mərkəzi Asiyanın türk dövlətləri arasında etibarlı geostrateji körpü funksiyasını yerinə yetirməyə davam edir, eyni zamanda regional sabitliyə, əməkdaşlığa və dayanıqlı inkişafa əhəmiyyətli töhfə verir”.