“El” Hərəkatının sədri Eldar Namazovun “Qafqazinfo”ya müsahibəsi:

- Milli Şuranın sədri Cəmil Həsənli ilə aranızda yaşanan son olaylar onu deməyə əsas verir ki, seçki ərəfəsində birlikdə yaratmış olduğunuz birlik səmimi deyilmiş, maraqlar üzərində qurulubmuş. Siz necə düşünürsünüz?

- Siyasətdə maraqların üst-üstə düşməsi çox önəmlidir. Təbii ki hamı istəyir ki, bütün birliklər səmimi münasibətlərin üstündə qurulsun. Ancaq bəlli idi ki, Azərbaycanda son 20 ildə partiyalar, insanlar arasında 2013- cü ilə kimi kifayət qədər xumar olmayan münasibətlər formalaşmışdı.  Bütün bunları nəzərə alaraq müxalifətin böyük bir hisssəsi bir araya gəldisə, bu da səmimi seçim idi. Hamı başa düşürdi ki, kimlə birləşir.  O adamlarla birləşirdi ki, 3-5 il bundan əvvəl onların arasında çox ziddiyyətli münasibətlər formalaşmışdı. Maraqlar da təsis sənədində üst-üstə düşmüşdü. Maraq o idi ki, Azərbaycanda demokratiyaya keçidi birgə təmin edək. Ayrı-ayrılıqda heç bir qurumun buna gücü çatmırdı. Maraqların üst-üstə düşməsini mənfi hal kimi qiymətləndirmək lazım deyil. 

- Aranızda səmimilik nə qədər idi? Yoxsa, ümumiyyətlə, siyasətdə belə bir tendensiya yoxdur?

- Adi insan üçün səmimiyyət 1 nömrəli məsələlərdən biridir. Mənim üçün də elədir. Ancaq söhbət hər hansı siyasi məsələlərdən, qurumlardan  gedirsə, orda maraqların da üst-üstə düşməsi vacibdir. Adamlarda fikir formalaşdı ki, müəyyən qüvvələr heç vaxt bir araya gəlib koalisiya qura bilməz. Ancaq bu baş verdisə, bunun özü də bir səmimilikdir. Ümummilli maraqlar şəxsi maraqlardan daha üstün oldu.

- Siz prosesin əvvəlini nəzərdə tuturaq deyirsiniz ki, şəxsi maraqları üstələyib bir araya gəldiniz.  Bəs prosesin sonu bu cür bitməli idimi? Cəmiyyətin bu olaylar zəminində müxalif düşərgəyə olan son ümidinin də  bu şəkildə sarsılacağını əvvəlcədən hesablamaq mümkün idimi?

-  Bunu sonuncu ümid kimi qiymətləndirməyək. Demək olar ki, hər seçkidən sonra insanlar bu hissləri yaşayırdılar. Bütün seçki dönəmlərində insanlar bu hissləri yaşayıblar. Amma sonradan yenə prosesə ümidli olublar. Təbii, insanların istəyidir ki, Azərbaycanda normal cəmiyyət yaransın, demokratiya bərpa olunsun. Ölkənin var-dövləti xalqın xidmətində olsun. Məhkəmələr ədalətli olsun. Yaxşı təhsil alsınlar və.s  Bu elə bir təbii istəklərdir ki, hər seçkidə bunu reallaşdırmaq üçün insanlar mübarizəyə qalxacaqlar. Namizədlərini irəli sürüb seçkidə iştirak edəcəklər.

- Cəmil Həsənlinin son müsahibəsində ünvanınıza  söylənən fikirlər o qədər ağırdır ki, bunu necə qarşıladınız?

- Bundan əvvəl də qeyd etmişdim ki, biz gərək ciddi prosesləri müzakirə edək. Məsələləri şəxsi müstəviyə keçirməyək. Təəssüflər olsun ki, bu diskussiya istədiyimiz kimi alınmadı.  Şəxsi müstəviyə keçdi. Ona görə də bir çox ziyalılar müraciət etdilər ki, bu səpkidə davam etdirmək düzgün deyil. Mən də bunun yolverilməz və mənasız olduğunu hesab edirəm. 

- İttihamlar media vasitəsilə dayanmadan ictimaiyyətə çatdırıldı. Bundan sonra qərar almısınız ki, daha dayandıraq. Bir məqam, yəni Cəmil Həsənlinin  haqqınızda dediyi “ Eldar Namazov olsa- olsa intriqa, piar ustası, yalan vədlər və blef uydurmağın peşəkarıdır” cümləsi uzun müddət insanların yaddaşından silinməyəcək...

- Mən başa düşürəm sizi, Günel xanım. Siz istəyirsiniz ki, bu şəkildə də ittihamlar davam eləsin. Jurnalistlər bunu sevirlər.

- Eldar bəy haqqınızda səsləndirilən o fikirləri mən deməmişəm. Cəmil Həsənli deyib. Deyilməsəydi, insanlar da oxumayacaqdı, mən də bilməyəcəkdim 

- Başa düşürəm.  Mən bunu cəmiyyətin ixtiyarına buraxıram. Ona görə ki, mən həmişə verdiyim sözə əməl edən adamam. 

-  Bundan əvvəl Milli Şura yox idi. Ziyalılar Forumu var idi. Orda da Cəmil Həsənli ilə bərabər idiniz. Dost idiniz. Sizin üçün haqqınızda eşidəcəyiniz bu ağır fikirlər gözlənilən idimi?

- Xeyr. Siz qeyd elədiyiniz kimi biz Ziyalılar Forumunda bir yerdə çalışmışıq. O forumun da təşkilati işləri mənə həvalə olunmuşdu. Yarandığı gündən bəri aparıcı quruma çevrildi. Orada sağlam münasibətlər var idi. Milli Şura yarananda da proses o cür davam etdi. 

- Maraqlıdır, bu cür fikirlər səsləndirildikdən sonra, məsələn bir tədbirdə bir-birinizlə qarşılaşdıqda bu sizin üçün çətin olmur? 

-Bu cür ittihamlar səsləndirildiyi bir şəraitdə mən müxtəlif siyasi xadimlərlə Əli İnsanovun son məhkəməsində iştirak edirdim.  Məhkəmənin başlamasını bayırda gözləyən zaman Cəmil Həsənli mənə yaxınlaşdı. Salamlaşdıq. Təklif etdi ki, gedib məhkəmədə bir yerdə iştirak edək. Zalda da başqa partiya sədrləri hər ikimizə yaranmış durumla bağlı müraciət etdilər ki, bu səpkidə mübahislərə son qoymaq lazımdır. İkincisi isə insanlar bəzən ağır siyasi yükün altında olurlar. Hətta belə bir deyim də var ki, insanı yoxlamaq üçün onu ağır bir vəziyyətdən keçirtmək lazımdır.  Bütün bunlar insanlarda çox ciddi psixoloji bir gərginlik yaradır. Ola bilsin ki, Milli Şura ilə bağlı  söhbətlərin əsl məqamı proseslər başa çatandan sonra olardı ki, insanlar buna soyuqqanlı yanaşsınlar. Hələ prosesin ortasıdır. Bilmək olmur ki, nəylə bitəcək. İnsanlarda bir psixoloji gərginlik olur. Mən indi Milli Şuranın üzvü deyiləm. Amma ordan çıxanda da təkliflər vermişdim ki, MŞ-nı necə qoruyub saxlamaq olar. Gedənlərin də bir qismi qayıtsın. Marağım var idi ki, proses başqa istiqamətdə getsin. Qalanların da ciddi narahatçılığı vardı ki proses necə gedəcək?  Belə bir psixoloji təzyiq altında olanda ola bilsin ki, hər hansı soyuqqanlı müzakirələr aparmaq insanlar üçün çətindir. Hərdən ailə üzvləri arasında müzakirələr normal məxrəcdən kənara çıxır. Ona görə də bütün bunları yəqin ki, başa düşmək olar.  

- İndi siz deyə bilərsinizmi ki, həqiqətən də Cəmil Həsənliyə qarşı qırğınlığınız yoxdur. 

- Mən çalışaram ki, həmişə insanları başa düşəm. Vaxtilə bir dəfə qonşu ölkənin prezidentinin evində naharda idim. Orada söhbət Azərbaycanda siyasətçilər arasından olan münasibətlərdən söhbət düşdü. Prezident dedi ki, mənim indi ən yaxın silahdaşım vaxtilə məni evimdə həbs edən adamdır. Mən xeyli vaxt dustaq oldum. Ondan sonra tale elə gətirdi ki, biz onunla indi ölkədə ən böyük bir siyasi bloka rəhbərlik edirik. Ona görə dedim ki, insanlara bəzən dözümlü yanaşmaq lazımdır. Düzdür, Azərbaycan cəmiyyətində dözümlü yanaşarkən bunu zəiflik kimi qəbul edirlər. İnsanlar bəzən elə addımlar atır ki, hansısa çərçivədə bu uğurlu qarşılanır, hansındasa əksinə olur. 

- Seçki ərəfəsində Milyarderlər İttifaqı adlanan bir qurum haqqında söhbət getdi. Sonra Milli Şura yarandı. Bu cür hadisələr fonunda sanki yoxa çıxdılar. Siz MŞ-nın yaradıcılardansınız. Belə deyirlər ki, Eldar Namazov hadisələrin bu cür sonuçlanmasından narahat deyil, əksinə məmnundur...

- Bu yanlış təsəvvürdür. Əksinə, mən onu deyirdim ki, Milli Şuranı çalışıb əvvəlki formatda qorumaq lazımdır. Azərbaycan siyasətində həmişə iki fəlsəfə bir-birilə toqquşur. Bir fəlsəfə odur ki, mən özümə yaxın olan adamlarla birləşim. Təbii ki, həmfikir olduğun adamlarla bir qurumda birləşib iş görməyin daha düzgündür. İkincisi, avtoritar, korrupsiyalaşmış bir hakimiyyətə qarşı birləşib hamının bir yerdə mübarizə aparmasıdır. Mən də bu gün tərəfdarıyam ki, ayrı-ayrılıqda heç bir siyasi partiyanın demokratiyaya keçidi təmin etməyə gücü çatmaz. Mən narahat olduğumdan müzakirələr aparmaq qərarına gəldim. Amma bəlli oldu ki, indiki məqamda məsələləri soyuqqanlılıqla müzakirə etmək mümkün deyil.

- Ölkədə ənənəvi müxalifətin ünvanına səsləndirilrən fikirlər bəllidir. Siz də bunu bilirsiniz.  Bunu bilərəkdən özünüzün də bu prosesdə iştirak etdiyiniz bildirilir. İndi isə artıq yeni formada fəaliyyət göstərmək niyyətinizin olduğu haqda məlumatlar var...

- Axı Milli Şuranın formatı daha geniş idi. Burda ziyalılar, ictimai, gənclər təşkilatları da böyük rol oynayırdı. Mən tərəfdarı idim ki, ənənəvi müxalifət, hansı şineldən çıxma mövzularını kənara qoymaq lazımdır. Bunu qəbul edən qurumlar hamısı  bir yerdə olmalı idi. Hesab edirəm ki, bu düzgün yanaşma idi. Əminəm ki, hansısa səhvə yol vermədik. Birinci məqsədimiz demokratiya keçidi təmin etmək idi. Sonrakı mərhələ iki illik keçid dövrü idi. Ondan sonra seçkilər keçiriləcəkdi. Seçkilərdə özünü  ənənəvi, sağçı, solçu  hesab edən şəxslər iştirak edəcəkdi. Millət də öz seçimini edəcəkdi. Kimi istəyirsə, seçəcəkdi. Mən yenə bir yerdə mübarizə aparmağın tərəfdarıyam. Qarşıdan bələdiyyə, parlament seçkiləri gəlir. Onda sual yaranacaq ki, ayrı-ayrılıqda demokrtaiya keçidi təmin etmək mümkün olacaqmı? Bu həmişə aktual sualdır.

- Qarşıdan seçki gəlir deyə yenə də cəmiyyət müəyyən mənada maraqları toqquşan, səmimi olmayan insanların seçkiyə görə birləşdiyinin şahidi olacaqlarmı?

- İnsanlarda elə bir təsəvvür yaranıb ki, bu artıq mənasız bir işdir. Təkərin içində fırlanma gedir, amma vəziyyət dəyişmir. Son 4- 5 ili nəzər salsaq görərik ki, ictimai siyasi meydana ziyalılar, gənclər birlikləri gəlib. Son proseslərdə də ən böyük zərbə gənclər təşkilatlarına dəydi. Proses davam etməkdədir. Bu da  da ondan  irəli gəlir ki, cəmiyyət yenilik istəyir. Təəssüflər olsun ki, cəmiyyət bütövlükdə proseslərə cəlb olmadı.  Son günlər cəmiyyətin içərisində etiraz da güclüdür. Bunlar siyasi partiyalar, ya  da Milli Şura tərəfindən təşkil olunmur. İnsanların sosial durumu pisləşib. Sosial cəhətdən yaşamlarını təmin edə bilmirlər. Bütün hallarda Azərbaycanda demokratik dəyişiklik baş verəndə onun əsas qəhrəmanı cəmiyyətin özü olacaq. 

- Belə bir məlumat var ki, siz böyük bir siyasi partiya yaradırsınız. Bu istiqamətdə müzakirələr aparırsınız. Kontingenti də artıq düşünmüsünüz...

- Qurultay haqqında qərar vermişik. Onun hansı formatda partiya yoxsa hərəkat formasında olacağı təkcə bizdən deyil, qanuncvericilikdən də asılıdır. Siz bilirsiniz ki, indiki halda hərəkat forması qanunvericilikdə nəzərdə tutulmayıb. Qanunlara dəyişiklik ediləcəyi haqda müəyyən müzakirələr gedir. Biz öz işimizi görürük. Statusla bağlı qərarımızı verməyə tələsmirik.

- Bir az daha səmimi olsaq deyə bilərik ki, Eldar Namazov hazırda partiya quruculuğu istiqamətində iş aparır? 

- Biz bir həftədən sonra qurultay keçirtməli olsaydıq, indidən qənaətə gələrdik ki, hansı qərar verilməlidir. Ancaq bizim hələ vaxtımız var. Eyni zamanda da beynəlxalq təşkilatların  Azərbaycana tövsiyələri var. Müxtəlif müzakirələr gedir ki, qanunvericilikdə dəyişiklik ola bilər. Şəxsən mənim fikrimi bilmək  istəyirsinizsə, mən güman etmirəm ki, bu ilin içərisində qanunvericilikdə ciddi dəyişiklik olacaq. 

- Eldar bəy, Qazax məclisində qazax, qərbi Azərbaycan məclisində İrəvan ləhcəsi ilə danışırsınız?

- Görürsünüz də Milli şuranın taleyi ilə bağlı,  onu nə cür bir araya gətirib saxlamaq, gücləndirmək, çıxanları necə qaytarmaq haqqındakı fikirlərimiz son nöqtədə gəlib hansı mövzuya gətirib çıxartdı. Mən bir neçə dəfə cavab vermişəm bu suala. Mətbuatda isə elə durumdur ki, gərək bunu bir neçə dəfə açıqlayasan ki, cəmiyyətə çatsın. Tirajlar istənilən qədər deyil,  rayonlara mətbuat getmir. Adama elə gəlir ki, mən artıq bu mövzuda danışmışam, bu  bəlli olmalıdır, ancaq görürsən ki, elə deyilmiş.

- Eldar bəy, fikirlər gündəmə gələndə hər dəfə mövzu aktualllaşır. Bu fikri də  biz yox,  Cəmil Həsənli deyib...

- Mən iki cür insanları qəbul etmirəm.  Bir öz köklərini danan, bir  də həddindən artıq onla öyünən və bunu şəxsi üstünlük kimi qəbul edənləri qəbul etmirəm. Mən şəxsən özümlə bağlı deyə bilərəm ki, Azərbaycanda elə insanlar var ki, onlar bir bölgədəndirlər. Ataları da, anaları da bir bölgədə olub amma özü başqa yerdə anadan olanlar var. Mən şəxsən özümü xoşbəxt sanıram ki, mənim ata yurdum Gəncəbasardır. Samuxdan tutmuş Ağstafaya kimi qohum-əqrabamız çox böyük nəsildir. Özümü xoşbəxt sanıram ki, mənim anam qədim Azərbaycan torpağı olan İrəvan şəhərindəndir. Və çox xoşbəxtəm ki, mən Yasamalda məhəllədə böyümüşəm. Bizim məhəllədə nəinki kim hansı bölgədəndir, hətta kimin hansı millətdən olduğu ilə də  maraqlanılmırdı. Orada bir anlayış var idi ki, bizim məhəllənin, yoxsa başqa məhəllənin uşağıdır. Kimin  nə ixtiyarı var idi ki, bizim  məhəllədə gəlib kiməsə söz desinlər. Mən bu mühitdə böyümüşəm. Həmişə özümü  azərbaycanlı saymışam. Vaxtilə mən istefa ərizəmi yazan vaxtlarda, yəni İstanbul sammiti ərəfəsində ziyalılar zəng edərək axşam yeməyinə dəvət etdilər. Orada mənim haqqımda xoş sözlər dedilər.  Gərək hər bir azərbaycanlı Qarabağ uğrunda vəzifəsindən və həyatından keçməyə razı olsun.  Fikirləri ilə razı olduğumu bildirərək əlavə etdim ki, belə bir məsələ hər hansı başqa bölgəyə də aid olsaydı, mən belə edərdim. Ancaq anadan olduğumuz  yeri də unuda bilmərik. Azərbaycanın hər bir bölgəsinin öz xüsusiyyəti, ayrı mətbəxi, ləhcəsi var. Bu da bizim ümumi mədəniyyətimizin nə qədər rəngbərəng olduğunu göstərir. Eyni zamanda hamımızın arzusudur ki, normal bir dövlətimiz olun. Biz həyatlarımızı dəyişəndə övladlarımızı qohum əqrəbaya deyil, dövlətə tapşıra bilək. Mən bu haqda sözümü çoxdan demişəm. Mənim o dövrdə regionçuluq barədə  silsilə məqalələrim çıxırdı. Həmin yazılarda regionlar haqda məlumat verilirdi. Sonrakı saylarında isə başqa məlumatlar var idi. Neçə il əvvəl demişəm ki, Azərbaycanda regionçuluq məsələsinin aradan qalxmasının bir yolu var. O da azad və ədalətli seçkilərdir. Bu seçkidə heç kimin ağlına gələ bilməz ki, o yalnız öz regionunu təmsil edən bir partiya qursun. Belələrinin seçkidə uğur qazanması sıfıra bərabərdir. 

- Bu barədə silsilə yazılarınız olduğunu qeyd etdiniz. Yenə Milli Şura sədri  deyib ki, sizin indiyə qədər ciddi analitik yazınızı görməyib...

- Mən qeyd elədim ki, bu müəyyən bir psixoloji gərginlikdə deyilmiş məqamlardır. Bu fikirlərə dözümlü yanaşmaq lazımdır. 

- Hazırda müxalif cəbhədə təmsil olunan bir insan kimi ölkənin gündəmi ilə bağlı əsas hansı problemlər sizi narahat edir? 

-Narazılıq doğuran məsələlər həddindən artıq çoxdur. Prezident seçkisindən əvvəl biz hansı məsələlərdən narazı və narahat idiksə, nəyə görə hamı bir araya gəlir, bu vəziyyəti dəyişmək uğrunda çalışırdısa, o problemlərin hamısı indi də qalır. Son dövlərdə bu problemlər daha da şiddətlənib. Bu problemlərin çoxu artıq dözülməz həddə gəlib çatıb. Son günlərin sosial etirazlarını müşahidə edəndə bu qənaətə gəlmək olar. Hərdən-bir məndə belə bir təsəvvür yaranır ki, bu gərginliyi bilərəkdən yaradırlar. O qədər ağılasığmaz hərəkətlər edirlər ki, adam təəccüb edir. Hakimiyyətdə olan qüvvə adətən çalışır ki, cəmiyyətdə gərginliyi azaltsın. Gərginlik narazılıqla bağlıdır. Son olayları, “Sovetski” ətrafında baş verən hadisələri təssəvür edin. Adi orta məktəbdə oxuyan uşağa da aydındır ki, orada, insanların yaşadığı evlər çox balacadır. 10-15 k.v metrdə bir ailə, bir həyətdə beş-altı ailə yaşayır. Aydındır ki, nəzərdə tutulan konpensasiyalarla ev almaq olmaz. Bakının ən ucqarında olan köhnə evlər də 70-80 minə satılır. İndi bunu orta sinifdə oxuyan uşaq da anlaya bilər ki, bu adamlara bu konpensasiyanı təklif etmək onları küçəyə atmaq kimi bir şeydir. O adamlar heç vaxt həmin konpensasiya ilə özlərinə bir otaqlı belə olsa ev ala bilməzlər. Bu əvvəldən bəllidir. Bununla bağlı başqa nümunələr də var. Xatırlayıram ki, Elmlər Akademiyası ərazisində yerləşən binadan insanları köçürürdülər. Onlara qat-qat yüksək konpensasiya veridilər. Hətta onlara həmin ərazidə başqa yerlərdə mənzillər də təklif olunurdu. Bir müddət onlar kirayə yaşamalı oldular və kirayə pulu da aldılar. Niyə belə ayrıseçkilik edilir anlamıram. Niyə bu yanaşma başqa ərazidə yaşayan insanlara da tətbiq olunmur? Halbuki orada evlər beş mərtəbəli binalar idi. Orada insanlar 70-80 k.v metr mənzillərdə yaşayırdılar. Ancaq “Sovetski”də yaşayan insanların evlərinin tam əksəriyyəti “xuruşovka” adlandırdığımız evlərin təqribən yarısı boydadır. Yəni əhalinin sosial durumu həddindən artıq ağırdır. Bunu maaşlara da, təqaüdlərə də aid etmək olar. Son dövrlərdə hamımızı narahat edən məsələlərin içərisində siyasi məhbusların, həbs olunan gənclərin, müxtəlif kəsim partiya fəallarının taleyi əsas yer tutur. Hətta ölkədə bir siyası məhbus olması belə çoxdur. Son dövrlərdə Qarabağla bağlı məsələlər də çox təhlükəli həddə çatıb. Hiss olunur ki, ermənilərin çox ağır, demoqrafik sosial-iqtisadi durumu onları daha aqressiv olmağa məcbur edir. Onlar müxtəlif təxribatlara əl atırlar və cəbhə xəttində vəziyyəti gərginləşdirilər. Bizim hamımızı narahat edən ciddi problemlər kifayət qədərdir. O problemlərdən canımızı qutarmaq üçün Azərbaycana güclü vətəndaş cəmiyyəti, güclü müxalifət, güclü demokratik düşərgə lazımdır. Yenə də söhbətimizin əvvəlinə qayıdırıq. Bu, hansısa bir partiya sədrinin, bir qurum şəxsi maraqları çərçivəsində olan məsələ deyil. Böyük bir birliyə həm cəmiyyətin özündə, həm siyasi qurumların içərisində ehtiyac var. Bu məsələ gec-tez yenidən gündəmə gələcək.

Günel Türksoy