Con Makkeyn və digər məşhur şəxslərin saxlanıldığı Vyetnam həbsxanasından - Fotolar

con-makkeyn-ve-diger-meshur-sexslerin-saxlanildigi-vyetnam-hebsxanasindan
Oxunma sayı: 214

Bu gün Vyetnamda səfərdə olan Azərbaycan media nümayəndələri paytaxt Hanoyda yerləşən Hoa Lò Həbsxanası Muzeyini ziyarət ediblər.

“Qafqazinfo” APA-ya istinadən xəbər verir ki, jurnalistlərə muzeyin tarixi, burada saxlanılmış siyasi məhbuslar və Vyetnam müharibəsi dövründə əsir götürülmüş amerikalı hərbi pilotlar barədə məlumat verilib.

Azərbaycanlı jurnalistlər həbsxananın tarixi kameraları, edam alətləri, məhbusların şəxsi əşyaları və digər eksponatlarla tanış olublar.

Hoa Lò Həbsxanası Muzeyi Vyetnamın müstəmləkəçilik tarixi və Vyetnam müharibəsinin ən mühüm tarixi məkanlarından biridir. Bir vaxtlar siyasi məhbusların və amerikalı hərbi əsirlərin saxlanıldığı bu həbsxana hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir.

Maraqlıdır ki, “Hoa Lò” adı vyetnam dilindən “od sobası” və ya “alovlu kürə” kimi tərcümə olunur. Bu ad həbsxananın ağır şəraiti ilə deyil, ərazidə vaxtilə fəaliyyət göstərmiş saxsı qab və soba istehsalçıları ilə bağlıdır.

Həbsxana 1896-cı ildə Fransanın müstəmləkə administrasiyası tərəfindən inşa edilib. Fransızlar onu “Maison Centrale” – “Mərkəzi həbsxana” adlandırırdılar. Burada əsasən Vyetnamın müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparan inqilabçılar, kommunist fəallar və müstəmləkə hakimiyyətinə qarşı çıxan siyasi məhbuslar saxlanılırdı.

Həbsxana xüsusilə ağır saxlanma şəraiti ilə tanınırdı. Məhbuslar dar kameralarda, bəzən ayaqları zəncirlənmiş vəziyyətdə saxlanılır, işgəncələrə və ciddi məhdudiyyətlərə məruz qalırdılar. Burada ölüm hökmləri də icra edilirdi. Muzeyin ən diqqətçəkən eksponatlarından biri fransız müstəmləkə hakimiyyətinin edamlar zamanı istifadə etdiyi gilyotindir.

Həbsxananın tarixində məhbusların qaçış cəhdləri də xüsusi yer tutur. Müxtəlif dövrlərdə siyasi məhbuslar kanalizasiya xətləri və digər gizli yollar vasitəsilə azadlığa çıxmağa çalışıblar. Xüsusilə 1945 və 1951-ci illərdə baş vermiş qaçış hadisələri həbsxananın tarixində mühüm yer tutur.

1954-cü ildə Fransanın Vyetnamdakı müstəmləkə hakimiyyəti sona çatdıqdan sonra həbsxananın funksiyası dəyişib. Vyetnam müharibəsi dövründə, xüsusilə 1964-1973-cü illərdə burada əsir götürülmüş amerikalı hərbi pilotlar saxlanılıb. Amerikalı əsirlər həbsxanaya istehza ilə “Hanoi Hilton” – “Hanoy Hiltonu” adını vermişdilər.

Həbsxananın dünya miqyasında ən məşhur məhbusu ABŞ senatoru və 2008-ci il prezident seçkilərində Respublikaçılar Partiyasının namizədi olmuş Con Makkeyn (John McCain) idi.

Onun hərbi təyyarəsi 26 oktyabr 1967-ci ildə Hanoy üzərində vurulub. Ağır yaralanan Makkeyn əsir götürülərək Hoa Lò həbsxanasına aparılıb. O, ümumilikdə beş ildən artıq əsirlikdə qaldıqdan sonra 1973-cü ilin martında azad edilib.

Muzeydə Makkeynə aid olduğu bildirilən pilot geyimi və paraşüt, eləcə də amerikalı hərbi əsirlərin saxlanıldığı dövrü əks etdirən fotoşəkillər nümayiş olunur.

Burada saxlanılmış digər tanınmış məhbuslardan biri Ceyms Stokdeyl (James Stockdale) olub. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin pilotu olan Stokdeyl sonradan ölkəsinin ən yüksək hərbi təltiflərindən biri – Şərəf medalı ilə mükafatlandırılıb. O, 1992-ci ildə ABŞ vitse-prezidentliyinə namizəd olub.

Həbsxanada saxlanılmış Duqlas Pit Peterson (Douglas “Pete” Peterson) isə 1997-ci ildə ABŞ-nin Vyetnamdakı ilk səfiri təyin edilib. Digər məşhur əsirlər arasında amerikalı pilotlar Ceyms Robinson Risner və Everett Alvarez də olub.

Hoa Lò həbsxanasının tarixi ilə bağlı maraqlı məqamlardan biri də amerikalı əsirlərlə rəftara dair fərqli yanaşmaların mövcudluğudur. Muzeydə onların idmanla məşğul olmasını və bayramları qeyd etməsini əks etdirən fotoşəkillər nümayiş etdirilir. Lakin Makkeyn və digər keçmiş əsirlər xatirələrində işgəncələrə, zorakılığa və uzunmüddətli təcridə məruz qaldıqlarını bildiriblər.

1990-cı illərdə həbsxana kompleksinin böyük hissəsi sökülərək yerində müasir tikililər inşa edilib. Bununla belə, kompleksin tarixi hissəsi qorunaraq muzeyə çevrilib. Burada həbs kameraları, zəncirlər, gilyotin, məhbuslara aid şəxsi əşyalar və tarixi fotoşəkillər nümayiş etdirilir.

Muzeyin yaradılmasında əsas məqsəd Vyetnam xalqının müstəqillik uğrunda mübarizəsini, müstəmləkə dövrünün repressiyalarını və müharibənin insan talelərinə təsirini gələcək nəsillərə çatdırmaqdır.

Bu gün Hoa Lò Həbsxanası Muzeyi həm vyetnamlıların milli müqavimətinin rəmzi, həm də ABŞ-Vyetnam münasibətlərinin mürəkkəb tarixini əks etdirən mühüm tarixi məkan kimi tanınır.